بلک فرایدی یا جمعه سیاه هرساله به یک روز پس از تاریخ جشن شکرگزاری در ایالات متحده گفته می‌شود. جشن شکرگزاری یا روز شکرگزاری خود جشن و تعطیلاتی رسمی در ایالات متحده است که در آخرین پنجشنبه‌ی ماه نوامبر برگزار می‌شود؛ درنتیجه، تاریخ بلک فرایدی یا روز شکرگزاری هرسال با سال قبل تفاوت دارد. به‌عنوان مثال، تاریخ روز شکرگزاری در سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، به‌ترتیب ۲۹، ۲۷، ۲۶ و ۲۵ نوامبر است. تاریخ بلک فرایدی ۲۰۲۰ در ایران، ۷ آذر ۱۳۹۹ خواهد بود.

تاریخچه‌ی بلک فرایدی

سابقه‌ی جمعه سیاه یا به تعریفی بزرگ‌ترین روز حراج در دنیا،  به قرن بیستم بازمی‌گردد؛ ولی اصطلاح Black Friday به قرن نوزدهم می‌رسد. کلمه‌ی «سیاه» در اغلب فرهنگ‌ها برای شرح مصیبت و بلا استفاده می‌شود. در فرهنگ آمریکایی نیز، این اصطلاح برای روزهایی استفاده می‌شود که مصیبت‌های عمومی رخ داده بودند. اولین‌بار در سال ۱۸۶۹، اصطلاح جمعه سیاه برای روزی به‌کار رفت که بازار طلا در ایالات متحده به‌‌دلیل سوءاستفاده‌ی چند معامله‌گر، با نگرانی و ترس شدید سرمایه‌گذاران روبه‌رو شد.

اولین‌باری که اصطلاح بلک فرایدی برای روز پس از جشن شکرگزاری به‌کار رفت، در مقاله‌ای در سال ۱۹۵۱ و ژورنال Factpry Management and Maintenance بود. همین ژورنال مجددا اصطلاح را در نوامبر ۱۹۵۲ به‌کار برد و این‌بار هم اصطلاح جمعه سیاه ربطی به خرید و حراج نداشت. درواقع، تعداد زیادی از کارگران در آن سال‌ها، به بهانه‌ی بیماری از رفتن به کارخانه پس از یک روز تعطیل رسمی امتناع می‌کردند. آن‌ها با این کار، تعطیلی چهارروزه برای خود مهیا می‌کردند. در همان دوران، اصطلاح جمعه سیاه را پلیس فیلادلفیا و راچستر هم استفاده کرد. ترافیکی که با شروع فصل خرید کریسمس در خیابان‌ها ایجاد می‌شد، حکم مصیبت را برای نیروی پلیس داشت که به استفاده از اصطلاح جمعه سیاه و شنبه سیاه منجر شد. پس از مدتی که مدیریت ترافیک آسان‌تر شد، کارشناسان روابط‌عمومی اصطلاح‌هایی همچون Big Friday و Big Saturday را برای روزها پیشنهاد کردند که البته با استقبال چندانی مواجه نشد.